Rượu, bia là một trong những yếu tố có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên hoặc quá mức. Không chỉ tác động đến gan, hệ thần kinh và tim mạch, rượu, bia còn làm gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông, chấn thương, ung thư và nhiều bệnh lý mạn tính khác.
Chủ động hạn chế sử dụng rượu, bia là một trong những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
1. Rượu, bia gây ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?
Tác hại của rượu, bia chủ yếu đến từ ethanol (cồn). Khi đi vào cơ thể, ethanol được hấp thu nhanh vào máu và tác động đến nhiều cơ quan khác nhau.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng rượu, bia sử dụng, tần suất uống, tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và khả năng chuyển hóa của mỗi người.
Gây tổn thương lâu dài cho các cơ quan
Việc sử dụng rượu, bia thường xuyên có thể khiến các cơ quan phải tiếp xúc lâu dài với ethanol và các sản phẩm chuyển hóa của nó. Tình trạng này có thể góp phần làm tổn thương tế bào và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý.
Một số bệnh thường liên quan đến việc sử dụng rượu, bia kéo dài gồm:
- Bệnh gan do rượu, viêm gan và xơ gan.
- Viêm tụy.
- Tăng huyết áp và một số bệnh lý tim mạch.
- Rối loạn tâm thần và hành vi.
- Rối loạn giấc ngủ.
- Một số bệnh lý thần kinh.
- Tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.
Gây nhiễm độc cấp tính
Khi uống một lượng lớn rượu, bia trong thời gian ngắn, nồng độ cồn trong máu tăng cao có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương.
Người uống có thể xuất hiện:
- Giảm khả năng tập trung và phán đoán.
- Phản xạ chậm.
- Rối loạn phối hợp vận động.
- Đi đứng không vững.
- Nói không rõ.
- Giảm khả năng kiểm soát hành vi.
- Buồn nôn, nôn.
- Trường hợp nặng có thể hôn mê, suy hô hấp và đe dọa tính mạng.
Đây cũng là nguyên nhân khiến người sử dụng rượu, bia có nguy cơ cao hơn gặp tai nạn giao thông, té ngã, chấn thương hoặc xảy ra xung đột, bạo lực.
Có thể dẫn đến tình trạng lệ thuộc rượu
Rượu có tác động lên hệ thần kinh và có khả năng gây lệ thuộc. Ở một số người, việc uống thường xuyên có thể dẫn đến nhu cầu sử dụng ngày càng tăng hoặc khó kiểm soát lượng rượu đã uống.
Khi đã hình thành tình trạng lệ thuộc, người bệnh có thể gặp các vấn đề về sức khỏe thể chất, tâm thần, công việc và các mối quan hệ trong gia đình, xã hội.
2. Có mức uống rượu, bia nào hoàn toàn an toàn không?
Không nên xem một lượng rượu, bia nhất định là hoàn toàn an toàn cho tất cả mọi người.
Nguy cơ sức khỏe có thể khác nhau tùy từng người và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe, loại đồ uống, lượng sử dụng và tần suất uống.
Đặc biệt, rượu, bia có liên quan đến việc gia tăng nguy cơ của một số loại ung thư. Vì vậy, càng uống ít thì nguy cơ càng thấp và không uống rượu, bia là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe.
Ngoài tác động lâu dài, rượu, bia còn có thể gây ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cơ thể ngay sau khi sử dụng.
Người uống có thể giảm khả năng:
- Tập trung và quan sát.
- Phán đoán khoảng cách và tốc độ.
- Điều khiển phương tiện.
- Phản ứng kịp thời trước các tình huống bất ngờ.
- Kiểm soát cảm xúc và hành vi.
Vì vậy, đã uống rượu, bia thì không điều khiển phương tiện giao thông.
3. Bác sĩ tư vấn cách phòng ngừa tác hại của rượu, bia
Biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tác hại của rượu, bia là hạn chế tối đa hoặc không sử dụng rượu, bia.
Trong trường hợp có sử dụng, cần đặc biệt lưu ý:
Hạn chế lượng rượu, bia
Không nên uống quá mức và không nên duy trì thói quen uống rượu, bia thường xuyên.
Một “đơn vị cồn” thường được dùng để ước tính lượng ethanol trong đồ uống. Tùy loại đồ uống và nồng độ cồn, một đơn vị cồn có thể tương đương với một lượng bia, rượu vang hoặc rượu mạnh khác nhau.
Điều quan trọng là cần hiểu rằng việc quy đổi này không có nghĩa rằng một lượng rượu, bia nhất định là hoàn toàn an toàn.
Uống từ từ và ăn uống đầy đủ
Nếu có sử dụng rượu, bia, nên uống chậm, không uống dồn trong thời gian ngắn. Có thể kết hợp với thức ăn và uống thêm nước để hạn chế tình trạng mất nước.
Tuy nhiên, việc ăn uống hoặc uống nước không làm mất tác dụng của cồn và không giúp người đã uống rượu, bia đủ tỉnh táo để lái xe.
Không lái xe sau khi uống rượu, bia
Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng.
Sau khi uống rượu, bia, khả năng phản xạ và phán đoán có thể bị ảnh hưởng ngay cả khi người uống cảm thấy mình vẫn tỉnh táo.
Do đó:
Đã uống rượu, bia – không lái xe.
Hãy sử dụng phương tiện công cộng, taxi hoặc nhờ người không sử dụng rượu, bia đưa về.
Không sử dụng rượu, bia trong những trường hợp đặc biệt
Cần tránh hoàn toàn rượu, bia trong các trường hợp:
- Điều khiển ô tô, xe máy hoặc phương tiện giao thông khác.
- Vận hành máy móc, thiết bị có nguy cơ gây tai nạn.
- Phụ nữ đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai.
- Phụ nữ đang cho con bú.
- Người đang sử dụng các loại thuốc có thể tương tác với rượu.
- Người mắc bệnh lý mà rượu, bia có thể làm bệnh nặng hơn.
- Người từng có tình trạng lệ thuộc hoặc khó kiểm soát việc uống rượu.
Không sử dụng rượu, bia không rõ nguồn gốc
Tuyệt đối không sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, rượu tự pha chế hoặc sản phẩm không bảo đảm chất lượng.
Đặc biệt, ngộ độc methanol do sử dụng rượu có chứa cồn công nghiệp có thể gây tổn thương thần kinh, thị lực, tổn thương nhiều cơ quan và thậm chí tử vong.
4. Khi nào cần đến cơ sở y tế?
Sau khi uống rượu, bia, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:
- Nôn ói liên tục.
- Lơ mơ, khó đánh thức.
- Co giật.
- Thở chậm hoặc khó thở.
- Rối loạn ý thức.
- Đi lại không được hoặc mất khả năng phối hợp vận động nghiêm trọng.
- Đau đầu, chóng mặt dữ dội.
- Nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác.
- Đau bụng dữ dội.
- Nghi ngờ uống phải rượu không rõ nguồn gốc.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Không nên để người say rượu tự ngủ một mình vì trong trường hợp ngộ độc nặng, người bệnh có thể diễn biến xấu và gặp nguy hiểm tính mạng.
5. Chủ động nói không với rượu, bia để bảo vệ sức khỏe
Rượu, bia không chỉ ảnh hưởng đến người sử dụng mà còn có thể gây ra những hệ lụy đối với gia đình và cộng đồng thông qua tai nạn giao thông, chấn thương, bạo lực và nhiều vấn đề xã hội khác.
Hạn chế hoặc không sử dụng rượu, bia là cách chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình và những người xung quanh.
Nếu đang gặp vấn đề liên quan đến việc sử dụng rượu, bia hoặc có các triệu chứng bất thường sau khi uống rượu, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và hướng dẫn điều trị phù hợp.
Bệnh viện Đa khoa Bình Dân Đà Nẵng luôn đồng hành cùng người dân trong việc chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe.
